Beyin Dalgaları: Delta, Teta, Alfa, SMR, Beta ve Gama Nedir?

Beyin dalgaları (delta, teta, alfa, SMR, beta ve gama), beynimizin ürettiği elektriksel aktivitenin frekansa göre ayrılmış gruplarıdır. Neurofeedback’in temelinde bu dalgaların ölçülmesi ve eğitilmesi yatar. Beynin elektriksel salınımlarını (neural oscillation) EEG ile ölçeriz; EEG hakkında genel bilgi için elektroensefalografi sayfasına da bakabilirsiniz. Neurofeedback’in ne olduğunu ve nasıl çalıştığını henüz okumadıysanız, önce Neurofeedback Nedir? ve Neurofeedback Nasıl Çalışır? yazılarıma göz atabilirsiniz.

Beyin dalgaları hakkında internette çok bilgi var. Ama bu bilgilerin neredeyse hiçbirinde neurofeedback ile ilgili somut bir şey bulamazsınız. “Delta derin uykuda baskındır”, “teta rüya sırasında yüksektir” gibi cümleler doğru; ancak neurofeedback uygulamaları kişi uyurken, rüya görürken, 0-6 yaşındayken ya da duş alırken yapılmaz. O zaman bu dalgaların neurofeedback tarafındaki anlamı ne? Bu yazıda her dalgayı hem literatürdeki tanımıyla hem de neurofeedback’teki karşılığıyla anlatıyorum.

Dalgaları yavaştan hızlıya doğru sıralıyorum:

• Delta: 0,5-4 Hz
• Teta: 4-8 Hz
• Alfa: 8-12 Hz
• SMR (sensörimotor ritim): 12-15 Hz
• Beta: 12-38 Hz
• Gama: 30 Hz ve üzeri

Her bölümün sonunda beyin dalgaları için dalganın fazla ve az olmasının neurofeedback açısından ne anlama gelebileceğini, ardından neurofeedback’in bu konuda ne yaptığını bulacaksınız. Bu yazıdaki yorumlar genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı yerine geçmez.

Literatürde en yavaş dalgalar olarak tanımlanırlar. Ancak 0-0,5 Hz aralığı hep göz ardı edilir. Bu aralığa ILF (Infra Low Frequency), yani Othmer Metodu denir; ona ilerleyen yazılarımda ayrıca değineceğim.

Literatüre göre: Delta dalgaları beynin derin bir dinlenme, yenilenme ve iyileşme modunda olduğunu gösterir. Rüya görmediğimiz, uykunun en derin aşaması olan “yavaş dalga uykusu” (NREM Evre 3) sırasında baskındır. Yaşamın ilk iki yılında bebeklerin uyanıkken bile en çok ürettiği beyin dalgasıdır. Yaşlandıkça delta üretimi azalır. Komada veya genel anestezi altında, yani tamamen bilinçsiz olduğumuz anlarda belirgin hale gelir.

Delta dalgalarının normalin üstünde veya altında olması, beynin düzenleme (regülasyon) mekanizmalarıyla ilgili bir soruna işaret edebilir. QEEG gibi uygulamalarla veya bazı neurofeedback cihazlarının kendi analizleriyle ölçülen değerlerin olası anlamları şöyle değerlendirilebilir.

Delta dalgalarının fazlalığı:

Yetişkin bir insan uyanık ve aktifken delta dalgalarının çok düşük olması beklenir. Uyanıklıkta görülen delta fazlalığı, beynin o bölgesinin “uyuduğunu” ya da yeterince kanlanmadığını gösterebilir. Bu durum kafaya alınan darbeler, sarsıntı ve travmatik beyin hasarı gibi olasılıkları gündeme getirir. İnme gibi daha karmaşık olaylardan sonra hasar gören bölgede beyin kendini korumak için yoğun delta üretebilir.

Vücutta ağır metal birikimi, kronik inflamasyon veya ciddi uykusuzluk varsa beyin uyanıkken bile sürekli delta moduna geçmeye çalışabilir. Şiddetli depresyonda da bilişsel merkezlerde delta artabilir. Özellikle ön loba yakın bölgelerdeki delta fazlalığı dikkat dağınıklığı, dürtüsellik, odaklanma sorunları ve beyin sisiyle bağlantılıdır.

Fazlalık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Beyin hasarı ve travma
• DEHB ve öğrenme güçlüğü
• Kronik yorgunluk ve toksisite
• Şiddetli depresyon

Delta dalgalarının azlığı:

Delta genellikle derin, rüyasız uykuda baskındır. Kişi yorgun uyanıyor veya uyku sorunları yaşıyorsa, delta dalgaları baş şüphelidir; derin uykuda yeterince oluşamıyor olabilir.

Beyin aşırı uyarılmışlık yaşıyorsa, yani “savaş ya da kaç” modu sürekli açıksa, derin gevşeme için gereken delta hiç oluşamayabilir ve sinir sistemi dinlenmeye geçme fırsatı bulamayabilir. Fibromiyalji gibi bazı ağrı sendromlarında ve erken yaşlanmada da etkisi vardır; burada bu konulara değinmeyeceğim.

Azlık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• İnsomnia ve uyku problemleri
• Yüksek anksiyete ve aşırı uyarılmışlık (hiperarousal)
• Kronik ağrı sendromları
• Erken yaşlanma ve hücresel hasar

Tek başına bir dalganın yüksek ya da düşük olmasına bakarak bu sorunlardan birinin varlığını söylemek çok yanlış ve yetersizdir. Değerlendirme ve tanı uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback ne yapar? Delta azlığından kaynaklanan problemler için delta artırma, fazlalığından kaynaklanan problemler için delta azaltma eğitimleriyle delta dalgalarını normal seviyeye getirerek beynin kendini düzeltmesini sağlamaya çalışır.

Delta’dan bir tık daha hızlı olan teta, bilinçli zihinle bilinçdışı zihin arasındaki köprü, ya da uyku ile uyanıklık arasındaki zamanların dalgası olarak anlatılır.

Literatüre göre: Teta dalgaları derin gevşeme, yaratıcılık, sezgisellik, içe dönüş ve hafıza süreçleriyle ilgilidir. Uykudan hemen önceki uyuklama anında, rüya gördüğümüz REM uykusunda ve derin meditasyon sırasında baskındır. 2-6 yaş arası çocuklarda uyanıkken de oldukça yüksektir; çocukların hayal güçlerinin bu kadar geniş olmasının nedeni budur. Duş alırken, uzun yolda araba sürerken veya yürüyüş yaparken aniden gelen yaratıcı fikirler, beynin teta moduna geçmesiyle ilişkilendirilir.

Neurofeedback uygulamaları uykuda ya da rüya görürken yapılmaz. 2-6 yaş arası çocuklarda da genellikle yapılmaz; bu yüzden neurofeedback’e başlama yaşı genellikle 7 kabul edilir. Peki teta dalgalarının neurofeedback’teki anlamı ne?

20 yıllık kişisel tecrübeme göre teta, neurofeedback sistemlerinin temel dalgasıdır. Bir bakıma beyinde hangi taşı kaldırsanız altından teta çıkıyor.

Teta dalgalarının fazlalığı:

Uyanık ve odaklanmış durumdayken teta yüksekse beyin adeta rüyada yaşıyor gibidir; aşırı gevşek bir haldedir. DEHB’li veya genel olarak dikkat problemi olan kişilerde beynin ön taraflarında çok yüksek teta görülebilir. Kişi elindeki işe odaklanmak yerine hayal aleminde gezer ve odaklanma problemleri yaşar.

Yüksek teta bilgiyi organize etmede ve pekiştirmede sıkıntıya yol açabilir, bilgileri kısa süreli hafızaya atmayı zorlaştırabilir. Aşırı yüksek teta bilinçaltıyla fazla haşır neşir olmaya, geçmiş travmaların, bastırılmış duyguların ve ani duygu patlamalarının öne çıkmasına neden olabilir. Uyanıkken bile sürekli uykulu, halsiz ve zihnen bulanık hissetmeye de yol açabilir.

Fazlalık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• DEHB
• Odaklanma ve konsantrasyon problemleri
• Öğrenme güçlükleri
• Unutkanlık
• Aşırı duygusallık ve travma
• Beyin sisi ve kronik yorgunluk

Teta dalgalarının azlığı:

Uyanıkken veya gevşemek istendiğinde teta üretilememesi, zihnin sürekli alarm durumunda olduğunu gösterebilir. Kişi gevşeyemez, sürekli gelecek kaygısı yaşar ve zihnini susturmakta çok zorlanabilir.

Teta eksikliğinde yaratıcılık zorlaşabilir; kişi olaylara farklı bakış açıları geliştirmekte zorlanabilir. Soyut problemleri çözmek çok karmaşık gelebilir. Elbette resim yapamayan herkesin tetası azdır demek yanlış olur. Çok düşük tetası olan kişilerde uzun süreli hafızaya aktarma yeteneği biraz düşük olabilir ve bir şeyleri öğrenmek için normalden fazla çaba gerekebilir. Kişi iç dünyasından, sezgilerinden ve bazı duygularından kopuk yaşayabilir; bu da aşırı rasyonelleşmeye yol açabilir.

Azlık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Kronik anksiyete ve stres
• Yaratıcılıkta zayıflık
• Hafıza problemleri
• Öğrenme problemleri
• Zayıf duygusal farkındalık

Tek başına bir dalganın yüksek ya da düşük olmasına bakarak bu sorunlardan birinin varlığını söylemek çok yanlış ve yetersizdir. Değerlendirme ve tanı uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback ne yapar? Teta azlığından kaynaklanan problemler için teta artırma, fazlalığından kaynaklanan problemler için teta azaltma eğitimleriyle teta dalgalarını normal seviyeye getirerek beynin kendini düzeltmesini sağlamaya çalışır. DEHB’de teta ile ilgili kullanım için Neurofeedback Hangi Durumlarda Kullanılır? yazıma bakabilirsiniz.

Alfa dalgaları genellikle sakinlikle eşleştirilir. Uyanıkken zihin sakinleştikçe ve gevşedikçe yoğunluğu artar.

Literatüre göre: Alfa dalgaları beynin gereksiz uyaranları filtrelemesini ve sakin kalmasını sağlar. Sporcuların, sanatçıların, yazarların veya sizin bir işi yaparken, o iş dışındaki her şeyin sessizleştiği ve minimum çabayla maksimum performans gösterdiğiniz akış (flow) anlarında baskın ve yoğundur. Uyanıkken gözlerinizi kapattığınızda, dış dünyadan görsel bilgi kesilince, alfa dalgaları beyninizi kaplar.

Alfa dalgalarının norm dışı olması, stres yönetimi ve duygu durum hakkında bilgi verebilir. Ölçülen değerlerin olası anlamları şöyle değerlendirilebilir.

Alfa dalgalarının fazlalığı:

Alfa gevşeme anında değil de odaklanma veya uyanıklıkta yüksekse kişi yataktan zor çıkıyor olabilir; işe başlamak ve harekete geçmek zorlayıcı gelebilir. Alfa özellikle beynin sol ön bölgelerinde fazlaysa sol lobun yavaşladığına işaret edebilir. Bu durum klinik depresyon, mutsuzluk, anhedoni (hayattan keyif alamama) ve negatif düşünce döngüleriyle ilişkilendirilebilir. Ayrıca zihin bulanıklığı ve dünyayı sis perdesinin ardından izleme hissine yol açabilir.

Fazlalık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Zihinsel atalet ve motivasyon eksikliği
• Alfa asimetrisine bağlı depresyon
• Beyin sisi ve zihin bulanıklığı

Alfa dalgalarının azlığı:

Alfa’nın az olması, özellikle gözler kapanınca artmaması, beynin dinlenmeyi pas geçtiğini gösterebilir. Beyin dinlenecek vakit bulamaz veya istemez ve sürekli yüksek kapasitede çalışır. Kişi tatilde veya izin gününde bile gevşeyemez, sürekli bir şeyler yapma dürtüsü vardır.

Geçmişten gelen bir travma veya travma sonrası stres bozukluğu varsa tehdit algısı çok yüksektir; gözler kapanınca bile beyin gardını düşürmek istemediği için alfa düşük seyredebilir. Sakinleştirici etkisi olan alfa az olunca panik atak veya kaygı bozuklukları daha ön plana çıkabilir. Alfa gözler kapalıyken ve uyku öncesinde artamıyorsa aşırı düşünme ve yatakta dönüp durma gibi uykuyu bozan sorunlara yol açabilir.

Azlık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Kronik stres
• Tükenmişlik (burnout)
• Aşırı tetikte olma (hipervijilans)
• Anksiyete ve panik atak
• Uykuya dalmada güçlük

Tek başına bir dalganın yüksek ya da düşük olmasına bakarak bu sorunlardan birinin varlığını söylemek çok yanlış ve yetersizdir. Değerlendirme ve tanı uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback ne yapar? Alfa azlığından kaynaklanan problemler için alfa artırma, fazlalığından kaynaklanan problemler için alfa azaltma eğitimleriyle alfa dalgalarını normal seviyeye getirerek beynin kendini düzeltmesini sağlamaya çalışır.

Aslında SMR düşük beta’dır. Ancak bu frekans aralığıyla ilgili çok sayıda yayın ve araştırma yapıldığı için özel bir önemi vardır.

Literatüre göre: “Sensör” duyuları, yani organlardan beyne gelen bilgiyi; “motor” ise hareketi, yani beyinden organlara giden bilgiyi temsil eder. Sensörimotor ritim, beynin tepesinde motor ve duyusal merkezlerin birleştiği yerden ölçülen çok özel bir frekanstır. SMR atiklik ile uyuşukluk arasında bir yerde yaşar. Kedi avına iyice sokulup hiç hareket etmeden süper odaklı bir şekilde atılmayı beklerken yaşadığı durum, SMR’nin belirtecidir. SMR genelde zihin uyanık ve odaklanmışken, ama gergin ve telaşlı değilken ideal seviyelerdedir. SMR, neurofeedback sistemlerinin 1960’larda doğuşu sırasındaki ilk deneylerden biridir (SMR hakkında genel bilgi).

SMR, kişinin motor kontrolü, dürtüselliği ve sinir sisteminin sakinleşme kapasitesi hakkında doğrudan bilgi verir.

SMR dalgalarının fazlalığı:

Fazla SMR motor sistemini aşırı frenleyebilir ve harekete geçmede güçlüğe yol açabilir. Duygusal olarak da tepkisizliğe ve robotik bir sakinliğe neden olabilir.

Fazlalık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Katılık ve harekete geçme güçlüğü
• Duygusal tepkisizlik

SMR dalgalarının azlığı:

Hiperaktiflikte SMR genellikle düşüktür. Kişi sabit oturamaz, sürekli kıpırdanma hissi yaşar ve motor sistemini sakinleştiremez. SMR artırma, özellikle çocuklarda hiperaktivitenin azaltılmasında etkili olabilir. Ancak neredeyse her zaman gözden kaçırılan önemli bir EMG detayı vardır: yanlış uygulama hiperaktiviteyi azaltmak yerine artırabilir. Az ihtimal de olsa tikleri ve Tourette sendromunu tetikleyebilir.

SMR azlığı gece uyurken en ufak bir seste uyanmaya yol açabilir. Epilepside de önemlidir; ancak buna burada değinmeyeceğim. SMR’nin uykudaki rolünü Neurofeedback Hangi Durumlarda Kullanılır? yazımda uyku bölümünde anlattım.

Azlık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Hiperaktivite ve dürtüsellik
• Huzursuz bacak sendromu
• Tikler
• Epilepsi
• Uyku iğciklerinin eksikliği

Tek başına bir dalganın yüksek ya da düşük olmasına bakarak bu sorunlardan birinin varlığını söylemek çok yanlış ve yetersizdir. Değerlendirme ve tanı uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback ne yapar? SMR azlığından kaynaklanan problemler için SMR artırma, fazlalığından kaynaklanan problemler için SMR azaltma eğitimleriyle SMR dalgalarını normal seviyeye getirerek beynin kendini düzeltmesini sağlamaya çalışır.

Beta dalgaları modern insanın günlük hayatını en çok etkileyen, nispeten hızlı ritimlerdir ve geniş bir frekans aralığına sahiptir.

Literatüre göre: Beta dalgaları aktif düşünme, odaklanma, problem çözme ve dış dünyaya yönelmeyle ilişkilendirilir. İş yaparken, ders çalışırken, karar verirken yani günlük süreçlerimizde beynimiz ağırlıklı olarak beta üretir. Matematiksel işlemlerde, rapor yazarken, eleştirel ve detaylı düşünürken aktif olması beklenir. Genellikle beynin sol ön bölgelerinde daha aktif görülür.

Literatür beta’yı kendi içinde üç alt gruba böler:

• Düşük beta (SMR): Gövde ve motor işlemlerin kontrolünde oluşur. Harekete hazır olmayı, atikliği veya uyuşukluğu da temsil eder.
• Orta beta: Zihnin aktif çalıştığı, odaklanmış dikkatin ve analitik düşüncenin yoğun olduğu zamanlarda baskındır.
• Yüksek beta: Aşırı uyarılma, yoğun stres ve stresli şekilde karmaşık problem çözme durumlarında baskınlaşır.

Beta dalgaları neurofeedback’te özellikle teta ile birlikte değerlendirilmelidir. Genellikle kişinin anlama kapasitesi ve psikolojik dayanıklılığı hakkında ipuçları verir.

Beta dalgalarının fazlalığı:

Özellikle SMR’den sonra gelen beta dalgalarının yüksekliği istenmeyen bir durumdur. Ancak beta dalgalarının çok düşük olması da istenmez.

Yüksek beta sahibi bireylerin zihni olumsuz hislere ve felaket senaryolarına daha yatkındır. Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve başka kaygı bozukluklarına daha yakın olabilirler. Diş sıkma ve gerilimden kaynaklı boyun-omuz ağrıları da yüksek betadan kaynaklanabilir. Yüksek betanın düşürülememesi yatakta sürekli düşünmeden dolayı uykuya geçememenin sebebi olabilir. Beynin sürekli bu kadar hızlı çalışması zihinsel enerjiyi tüketir ve tükenmişlik sendromuna (burnout) gidebilir.

Fazlalık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Anksiyete ve panik
• Obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
• Kronik stres ve kas gerginliği
• Diş sıkma (bruksizm)
• Zihni susturamamaktan kaynaklı uykusuzluk
• Tükenmişlik (burnout)

Beta dalgalarının azlığı:

Beta azlığı, aktifliğin yetersiz olduğu durumdur. Uyanıkken yeterli beta üretilememesi, beynin canlanmak ve aktif olmak için ihtiyaç duyduğu yakıtı bulamaması anlamına gelir. Odaklanma anında yükselmesi gerekirken düşüyorsa (en sık gözlenen durum), dikkat problemlerinin kuvvetli ve net bir göstergesidir.

Kişi yapılması gerekeni bildiği halde erteler, bir türlü işe başlayamaz. Okunan metni anlamada zorlanma, bilgi işlemede ve farkındalıkta yavaşlama, karar vermenin yavaşlaması ve zorlaşması görülür. Özellikle beynin ön bölgelerinde ölçülen düşük beta uyuşukluk, hayata karşı ilgisizlik ve zihinsel donukluk yaratabilir.

Azlık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Dikkat eksikliği (DEHB) ve diğer dikkat problemleri
• Motivasyon kaybı ve erteleme
• Yavaş işleme hızı
• Okuduğunu veya yaptığını anlayamamak
• Depresif bulgular

Tek başına bir dalganın yüksek ya da düşük olmasına bakarak bu sorunlardan birinin varlığını söylemek çok yanlış ve yetersizdir. Değerlendirme ve tanı uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback ne yapar? Beta azlığından kaynaklanan problemler için beta artırma, fazlalığından kaynaklanan problemler için beta azaltma eğitimleriyle beta dalgalarını normal seviyeye getirerek beynin kendini düzeltmesini sağlamaya çalışır.

Gama dalgaları beynimizin çalıştığı frekans bandının sonunda yer alan, en hızlı ve en yüksek frekanslı ritimlerdir.

Literatüre göre: Gama dalgaları beyindeki her türlü bilgiyi bir araya getirerek bütünsel bir algı oluşturan durumlarda baskındır. Karmaşık bir problem çözerken bir anda aklınıza dahice bir fikir geldiğinde gama seviyenizin muhtemelen tavan yaptığı düşünülür. Yoğun bilgi işleme, üstün hafıza performansları ve aynı anda birden fazla kavramı bir araya getirme sırasında aktiftir. Dış dünyadan kopup yapılan işe en üst seviyede odaklanıldığı anlarda çok aktiftir. Tibetli rahiplerin derin meditasyon ve evrensel şefkat (compassion) meditasyonu sırasında çok yüksek miktarda gama ürettiği bildirilmiştir.

Gama neurofeedback uygulamalarında çok fazla kullanılmasa da, beynin bilgiyi ne kadar verimli entegre edebildiğini ve sinirsel ağların iletişim kalitesini gösterir.

Gama dalgalarının fazlalığı:

Aşırı yüksek gama aktivitesi beyindeki bilgi akışında bir problem olduğuna işaret edebilir. Özellikle bipolar bozukluğun mani evresinde veya psikotik ataklarda, iletişimin gerçeklik bağının kopabileceği kadar hızlanmasına yol açan ani ve kontrolsüz gama patlamaları yaşanabilir. Sürekli yüksek gama sinir sistemine aşırı yük bindirebilir; bu da aşırı hassasiyet, panik, düşüncelerin birbirine girmesi ve zihinsel kaos olarak yaşanabilir. Epilepsi veya migren öncesinde anormal gama dalgaları gözlemlenebilir.

Fazlalık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Bipolar bozuklukta mani
• Psikoz
• Bilişsel aşırı yüklenme (overwhelm)
• Zihinsel kaos
• Nörolojik hassasiyetler

Gama dalgalarının azlığı:

Gama azlığı, beynin farklı bölgelerinin birbirleriyle iletişiminin zorlandığını ve bilgiyi birleştirmede güçlük yaşandığını gösterebilir. Alzheimer ve demansta beyin hafıza ve algı parçalarını bir araya getiremediği için bilişsel gerileme hızlanabilir. Algı güçlüğü olanlarda (otizm vb.) duyusal bilgileri (ses, görüntü, dokunma) tek bir bütün olarak algılamada rol oynama ihtimali vardır; ancak otizm hassas ve detaylı bir konudur, çok daha fazla etken vardır. Az gama üretebilen kişiler hayatı genellikle donuk yaşar; neşe, heyecan ve zihinsel keskinlik onlar için ön planda olmayabilir.

Azlık şu sorunlarla ilişkilendirilebilir:

• Alzheimer ve demans
• Algı güçlüğü (otizm spektrumu)
• Zihinsel donukluk

Tek başına bir dalganın yüksek ya da düşük olmasına bakarak bu sorunlardan birinin varlığını söylemek çok yanlış ve yetersizdir. Değerlendirme ve tanı uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback ne yapar? Gama azlığından kaynaklanan problemler için gama artırma, fazlalığından kaynaklanan problemler için gama azaltma eğitimleriyle gama dalgalarını normal seviyeye getirerek beynin kendini düzeltmesini sağlamaya çalışır.

Her dalga için mantık aynıdır: ölçülen değer normalin altında ya da üstündeyse, neurofeedback o dalgayı artırma veya azaltma eğitimleriyle normal seviyeye getirmeye çalışır. Alanın uluslararası meslek kuruluşlarından ISNR da bu konuda kaynaklar sunar. Bunu doğrudan “dalgayı değiştirerek” değil, ödül ve geri bildirimle yaparız; beyin hangi durumda ödül aldığını öğrenir. Bu sürecin nasıl işlediğini Neurofeedback Nasıl Çalışır? ve Neurofeedback Öğrenmesi yazılarımda anlattım. Kalıcılığın arkasındaki mekanizma ise Nöroplastisite Nedir? yazımda.

Bir noktayı tekrar vurgulayayım: Tek bir dalgaya bakarak tanı konulamaz. Dalgaların birbiriyle oranı, beynin hangi bölgesinde ölçüldüğü ve kişinin yaşadığı belirtiler birlikte değerlendirilir. Bu değerlendirme uzmanlık gerektirir. Neurofeedback’in hangi durumlarda kullanıldığını ve bilimsel kanıtların ne söylediğini Neurofeedback Hangi Durumlarda Kullanılır? yazımda bulabilirsiniz.

Beyin dalgaları, beynin ürettiği elektriksel aktivitenin frekansa göre gruplandırılmasıdır. Yavaştan hızlıya doğru delta (0,5-4 Hz), teta (4-8 Hz), alfa (8-12 Hz), SMR (12-15 Hz), beta (12-38 Hz) ve gama (30 Hz ve üzeri) olarak sıralanır.

Delta derin dinlenme ve yenilenmeyi, teta derin gevşeme ve yaratıcılığı, alfa sakinlik ve akışı, SMR sakin ama odaklı bir uyanıklığı, beta aktif düşünmeyi ve odaklanmayı, gama ise bilginin bütünleştirilmesini temsil eder.

Bir dalganın normalin üstünde ya da altında olması belirli sorunlarla ilişkilendirilebilir. Ancak tek bir dalgaya bakarak tanı konulamaz. Değerlendirme uzmanlık gerektirir.

Neurofeedback, hedef dalganın miktarını anlık ölçer ve istenen yönde değiştiğinde ödül verir. Beyin hangi durumda ödül aldığını bilinç dışı düzeyde öğrenir ve bu durumu tekrar üretmeye başlar.

SMR (sensörimotor ritim), 12-15 Hz aralığındaki düşük beta dalgasıdır. Sakin ama odaklı bir uyanıklığı temsil eder. Neurofeedback’in ilk deneylerinde kullanıldığı ve hakkında çok sayıda araştırma bulunduğu için özel bir öneme sahiptir.

Hayır. Neurofeedback kişi uyanıkken, ekrana bilinçli olarak odaklanırken yapılır. Bu yüzden delta ve teta gibi uyku ile ilişkili dalgaların neurofeedback’teki anlamı, uyku sırasındaki anlamından farklıdır.